Er zijn prachtige kinderboeken, kinderfilms en nog zo van alles. Beeldende kunst voor kinderen is er bijna niet. Dat moet veranderen, volgend jaar is het vijftien jaar geleden dat wij als eerste in Nederland gestart zijn met de kinderkunstuitleen, reden genoeg om de discussie over "beeldende kunst voor kinderen" op gang te brengen.
Waarom nu, beeldende kunst voor kinderen. Kinderen hebben al genoeg aan hun hoofd, lastige ouders, paardrijden, schaken, zo kan ik nog wel even doorgaan. Laat kinderen, kinderen zijn en zelf besluiten en onderoeken wat ze wel of niet leuk vinden. Het zijn in de regel volwassenen die deze ongein propageren en in dagelijkse onzinpraat er een educatief sausje over heen gooien. BAH!
Het is zonder meer een dubieus idee dat je als volwassene kinderen iets wil bij brengen! Je kunt inderdaad kinderen beter kinderen laten zijn en ze zelf dingen laten onderzoeken. Stel je voor dat ze iets zouden leren waar nog geen reclamefilmpje over is gemaakt! Aiii, zo'n kind raakt dan volledig van de kaart. Henk Veen heeft dan ook volkomen gelijk, het zijn verdorie altijd weer die volwassenen met hun in een educatief sausje gedipte onzinpraat die kinderen willen opvoeden. Hoe halen ze het in hun hoofd? Zelf ken ik volwassenen die hun kinderen verplicht, jaaa, verplicht! hebben leren lezen en schrijven! Kun je nagaan hoe ver het uit de hand kan lopen. Zijn er eigenlijk ook nog serieuze reacties op komst?
Mijn reactie is wel degelijk serieus bedoeld, maar ik begrijp de ironie van Uw reactie wel. Met mijn reactie vraag ik aan U waarom het klaarblijkelijk noodzakelijk is om kinderen verschillende facetten over "beeldende kunst" bij te brengen. Ik wantrouw Uw initatief en alle andere initiatieven in die richting. Volwassenen hebben nu eenmaal de neiging het altijd beter te weten voor kinderen. Regelmatig heb ik van geringe afstand schoolklassen mogen aanschouwen die in het kader van een of ander orientatievak het plaatselijk museum bezoeken. Met gepaste trots zeult de leraar of lerares de stoet van kinderen achter zich aan, onderwijl corrigerend optredend. "Overal van afblijven jongens" en "stil zijn en goed luisteren". De limonade na afloop is ontladend, bekertjes vliegen door de lucht en van kranten worden vliegtuigjes gemaakt. (Overigens dit gedrag verschilt niet van hoe volwassenen openingen bezoeken). Ondertussen drinkt de leraar of lerares een kopje koffie met de rondleidster, schouderklopjes uitdelend, "wat goed was het weer" en "wat hebben ze er veel van opgestoken". Een aanschouwende triestheid, vooropgezet en en van alle omgangcodes voorzien. Dit heeft niets met beeldende kunst te maken.
Wordt het toch nog een discussie. Wantrouwend zijn is op zich goed, met name wanneer iemand het voordoet zich belangeloos in te zetten. Dat doe ik niet want ik probeer er mijn brood met te verdienen. Met het promoten van beeldende kunst voor kinderen. En dat doe ik ondertussen al bijna twintig jaar, 't heeft helaas vooral oud brood opgeleverd maar dat doet niet ter zake ('t werk zelf is vreselijk leuk). De situatie die Henk Veen beschrijft komt mij zeer bekend voor. Dit soort situaties komen vooral voor daar waar mensen kinderen enthousiast moeten maken voor iets waar ze zelf ook niet voor uit hun bed komen. Veel beeldende kunst is naar mijn mening ook totaal ongeschikt voor kinderen. Kinderen zijn wel intelligent, maar ze weten nog niet zoveel. Ze zijn vaak ook met heel andere dingen bezig en hebben een eigen specifiek gevoel voor humor. Wij hebben jarenlang een boekhandel-galerie gehad en zagen dan wekelijks de meest fantastische kinderboeken verschijnen. Boeken waar kinderen zelf voor spaarden omdat ze ze zo graag wilden hebben. Waarom zou je een kind Maarten 't Hart laten lezen als er boeken van bijvoorbeeld Tonke Dragt zijn? (En niet alleen omdat ze veel beter schrijft.) Als ik een stukje uit "Pudding Tarzan" voorlees, dan willen alle kinderen dat boek onmiddelijk lezen. Komrij lees ik zelf ook graag, maar kinderen zien daar de humor niet zo van. Op beeldende kunstgebied bestaat er ook beeldende kunst voor kinderen, gemaakt door kinderboekenillustratoren. Dat werk staat op een enorm hoog niveau, maar het is "toegepaste kunst", wat dat dan ook moge zijn. Volgens sommige mensen kan er in de vrije sector geen beeldende kunst voor kinderen bestaan omdat men kunst niet met een bepaald doel maakt. Zelf vind ik dat geen houdbaar argument. Daar hoor ik graag anderen hun mening over. En tot besluit: het is niet omdat iemand kunst voor kinderen maakt dat het kunst voor kinderen is. Dat is iets wat kinderen zelf uitmaken, maar als volwassene kun je kinderen wel helpen om met dingen in contact te komen (onder de goede omstandigheden) waarmee ze normaliter niet in contact zouden komen. En het sterke van beeldende kunst voor kinderen is dat kinderen er enthousiast over zijn. Ook al is hun smaak niet altijd de mijne. Roby Bellemans
Als ex-kind zie ik wel het belang in van kinderen in aanraking te laten komen met kunst. Ik kan me herinneren dat ik met mijn ouders in het Kroller-Moller museum was en me eindeloos heb vermaakt op het beeld van Dubuffet (jardin démaille?). Het gaat er niet om dat de volwassen wereld wel even aan de jeugd laat zien hoe zij met kunst om moet gaan en wat wel en niet geapricieerd dient te worden. Een kind weet prima wat het er zelf van vindt. Een docent kan hierbij als begeleider optreden en het kind bewust doen worden wat er allemaal aan beeldtaal is, zonder dat daar een waardeoordeel over uitgesproken dient te worden. Verder denk ik dat het gewoon belangrijk is om in een jong stadium met alle vormen van beeldtaal in aanraking te worden gebracht om uiteindelijk in een later stadium te kunnen genieten van goede kunst of natuurlijk gewoon kunst af te kunnen wijzen. Als er niet in de jeugd al kennis is gemaakt met kunst is de kans groot dat dit op latere leeftijd ook niet meer gebeurd. En volgens mij is dat heel erg jammer. Wel ben ik het ermee eens dat er op het gebied van kunst voor kinderen nog niet genoeg aanbod is. Maar dan denk ik meer aan de praktische bijkomstigheden die inderdaad tot nog toe situaties veroorzaken, waarbij de docent als politieagent moet optreden en het proces van kijken naar kunst niet tot zijn recht komt. Het eerder genoemde kroller-moller museum, en dan bedoel ik vooral de beeldentuin, is naar mijn mening hierop een uitzondering. Ik hoop na mijn studie vergelijkende kunstwetenschappen aan de KUN, en met reeds een diploma 1e graads lerarenopleiding Tekenen op zak, in dit gebied aan de slag te kunnen en de museumwereld wat kindvriendelijker maken. Met vriendelijke groet, Jessie Baron.
Is het verkeerd wanneer een volwassene aan de jeugd laat zien hoe zij met kunst om moet gaan en wat wel en niet geapricieerd dient te worden? Weet een kind prima wat het er zelf van vindt? En dient een docent als begeleider op te treden zonder waardeoordelen te geven? Ik begrijp de goede bedoelingen achter de uitspraken van Jessie Baron, maar ik denk dat het anders werkt. Bijvoorbeeld de stelling dat een kind prima weet wat het er zelf van vindt. Volgens mij hebben kinderen maar weinig eigen mening. Als ze heel jong zijn volgen ze de mening van hun ouders en daarna die van hun vriendjes. Als ouder hou je daar rekening mee. Wilden wij met onze kinderen naar een museum, dan zorgden wij dat die of die vriendjes meegingen, want die vonden een museum ook leuk. Wilden onze kinderen dat er andere vriendjes meegingen, dan gingen wij niet want dan werd het een grote puinhoop. En dan de kwestie van het geven van een waardeoordeel. In de relatie kind-volwassene is de volwassene altijd opvoedend bezig. Of je dat nu wil of niet. Als ouder maak je de selectie van wat je met je kinderen gaat doen, daarbij speelt je eigen waardeoordeel een fundamentele rol. Zo zal het ene ouderpaar naar Kroller-Muller en een ander ouderpaar naar de mini-play-back-show gaan, afhankelijk van de waardering die je er voor hebt. Kinderen zijn voortdurend in ontwikkeling en zullen alles wat wordt aangeboden wikken en wegen. Dat wikken en wegen gebeurt op basis van argumenten. Tijdens dat proces heeft een kind weinig aan mensen met een waardevrije oftewel waardeloze mening. Een volwassene die duidelijk maakt waarom hij of zij iets waardeert of juist niet, zal met argumenten moeten komen. De kinderen zullen daar tegen in kunnen gaan en dan zal blijken of de volwassene zijn waardeoordeel voldoende kan onderbouwen of niet. Uit eigen ervaring weet ik dat kinderen vreselijk kunnen zijn door je erop wijzen dat je twee minuten geleden iets anders beweerde. En dan moet je weer uitleggen waarom het daarnet anders was.... Met kinderen discussieren over beeldende kunst is erg moeilijk, ook al omdat er vaak zoveel meespeelt waar kinderen nog geen weet van hebben. Ze hebben vaak ook weinig affiniteit met de binnen de beeldende kunst behandelde thematiek. Op de diverse leeftijden zijn kinderen met voor hun belangrijke dingen bezig. Ik pleit ervoor dat er kunst gemaakt wordt die aansluit bij die thematiek. Dat zal beslist niet eenvoudig zijn, goede kinderboeken onstonden ook niet zomaar.
: Het is zonder meer een dubieus idee dat je als volwassene kinderen iets wil bij brengen! Je kunt inderdaad kinderen beter kinderen laten zijn en ze zelf dingen laten onderzoeken. Stel je voor dat ze iets zouden leren waar nog geen reclamefilmpje over is gemaakt! Aiii, zo'n kind raakt dan volledig van de kaart. : Henk Veen heeft dan ook volkomen gelijk, het zijn verdorie altijd weer die volwassenen met hun in een educatief sausje gedipte onzinpraat die kinderen willen opvoeden. Hoe halen ze het in hun hoofd? Zelf ken ik volwassenen die hun kinderen verplicht, jaaa, verplicht! hebben leren lezen en schrijven! Kun je nagaan hoe ver het uit de hand kan lopen. : Zijn er eigenlijk ook nog serieuze reacties op komst? : Is alles wat kinderen maken geen kunst? Anders gezegd. Kinderen moeten leren omgaan met hun expressie. Proberen de expressie die ze hebben te uiten in een tekening of schilderwerkje. Wie zijn wij dan als volwassenen om ons ermee te bemoeien en het te gaan beoordelen!
: Ik schrijf over beeldende kunst voor kinderen. Iedereen die iets positiefs meent bij te kunnen dragen (concreet: tentoonstelling, boek, film, enz.) kan mij bereiken: postbus@jerryenmanon.demon.nl Ik ben voortdurend op zoek naar vermeldenswaardige initiatieven. De discussie gaat niet langs mij heen. Ik begrijp de scepsis, maar ik benader het toch maar heel pragmatisch. Kunst kan gewoon heel leuk zijn voor kinderen (de sculptuur van Dubuffet in Kroller Muller is een goed voorbeeld) of ze het nou begrijpen of niet. Dat komt later wel, of niet. Kunst betekent vaak nieuwe beelden en daar zien kinderen spontaan toch ook wel de lol of het mooie van in. Niet altijd, maar het is de moeite waard om ze af en toe de gelegenheid te geven iets te bekijken.