Raden Katamsi Martorahardjo. Bijzondere schilderij.
Geplaatst: 18 mei 2026, 15:22
Raden Katamsi Martorahardjo (1897-1975).
Hij werd geboren op 7 januari 1897 in Karangkobar Nederlands Indië. Na de Nederlandse school in Jakarta gevolgd te hebben, die hij in 1915 afrondde, vertrok hij direct naar Nederland. Daar volgde hij de opleiding aan het Haagse Tekeninstituut Blik en Vaandrager en later aan de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. In 1922 keerde hij terug naar Nederlands Indië.
Ik ben in het bezit gekomen van een bijzonder gesigneerde schilderij van Katamsi. Het toont een verlaten Indonesisch dorp met een houten brug over een rivier. Aan de oeverzijde zijn twee grafkruisen zichtbaar. Verder op het pad door het dorp loopt een omhelzend echtpaar. Opvallend is dat zij niet als inlandse bewoners ogen.
Het schilderij is duidelijk geschilderd in de stijl van de Haagse School. Juist daarom vind ik het opvallend dat Katamsi ervoor heeft gekozen de grafkruisen zo nadrukkelijk in beeld te brengen, terwijl dit het werk commercieel minder aantrekkelijk had kunnen maken.
Dat roept bij mij de vraag op of Katamsi christen of moslim was. Hij werd geboren in Karangkobar, een gebied dat destijds sterk islamitisch was.
Tegelijkertijd luidt zijn volledige naam: Raden Johannes Katamsi Martorahardjo. "Raden", is een adellijke titel die op Java werd gebruikt en vaak verbonden was aan de Javaanse moslimadel, vergelijkbaar met een titel als Baron, Jonkheer of Prins.
Mijn broer George geboren in Nederlands- Indië kijkt anders naar het schilderij. Volgens hem straalt het werk vooral verwoesting uit:
.De huizen zijn beschadigd,
.De brug oogt gammel,
.De bomen lijken aangetast mogelijk door beschietingen,
. En de christelijke graven versterken die indruk.
Het Europees geklede echtpaar zou volgens hem verwijzen naar Nederlanders in de periode na de onafhankelijkheidsoorlog van 1945-1949. In zijn interpretatie laat het schilderij de verwoesting zien die door het conflict is ontstaan. De boodschap zou kunnenzijn: kijk wat er verloren is gegaan voor iedereen. De grafkruisen lijken in die lezing een belangrijk onderdeel van die boodschap te vormen. Daarom denkt George dat het om een post-oorlog afbeelding gaat.
Ken van Neijenhoff.
Hij werd geboren op 7 januari 1897 in Karangkobar Nederlands Indië. Na de Nederlandse school in Jakarta gevolgd te hebben, die hij in 1915 afrondde, vertrok hij direct naar Nederland. Daar volgde hij de opleiding aan het Haagse Tekeninstituut Blik en Vaandrager en later aan de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. In 1922 keerde hij terug naar Nederlands Indië.
Ik ben in het bezit gekomen van een bijzonder gesigneerde schilderij van Katamsi. Het toont een verlaten Indonesisch dorp met een houten brug over een rivier. Aan de oeverzijde zijn twee grafkruisen zichtbaar. Verder op het pad door het dorp loopt een omhelzend echtpaar. Opvallend is dat zij niet als inlandse bewoners ogen.
Het schilderij is duidelijk geschilderd in de stijl van de Haagse School. Juist daarom vind ik het opvallend dat Katamsi ervoor heeft gekozen de grafkruisen zo nadrukkelijk in beeld te brengen, terwijl dit het werk commercieel minder aantrekkelijk had kunnen maken.
Dat roept bij mij de vraag op of Katamsi christen of moslim was. Hij werd geboren in Karangkobar, een gebied dat destijds sterk islamitisch was.
Tegelijkertijd luidt zijn volledige naam: Raden Johannes Katamsi Martorahardjo. "Raden", is een adellijke titel die op Java werd gebruikt en vaak verbonden was aan de Javaanse moslimadel, vergelijkbaar met een titel als Baron, Jonkheer of Prins.
Mijn broer George geboren in Nederlands- Indië kijkt anders naar het schilderij. Volgens hem straalt het werk vooral verwoesting uit:
.De huizen zijn beschadigd,
.De brug oogt gammel,
.De bomen lijken aangetast mogelijk door beschietingen,
. En de christelijke graven versterken die indruk.
Het Europees geklede echtpaar zou volgens hem verwijzen naar Nederlanders in de periode na de onafhankelijkheidsoorlog van 1945-1949. In zijn interpretatie laat het schilderij de verwoesting zien die door het conflict is ontstaan. De boodschap zou kunnenzijn: kijk wat er verloren is gegaan voor iedereen. De grafkruisen lijken in die lezing een belangrijk onderdeel van die boodschap te vormen. Daarom denkt George dat het om een post-oorlog afbeelding gaat.
Ken van Neijenhoff.